Colocación e formas dos pronomes átonos en galego

O pronome átono pode aparecer posposto (enclítico) ou anteposto (proclítico) ao verbo dependendo de diversas circunstancias. A posición non marcada é a enclítica: cando non hai ningún elemento lingüístico que obrigue ao contrario, o pronome vai posposto ao verbo (Chegouche con ese prato de comida?).

Casos en que o pronome se antepón ao verbo

1. En enunciados negativos:
   • Non vos permito que vaiades con eses contos por aí.
   • Ninguén me dixo que hoxe había cea de empresa.
2. Nas interrogativas e exclamativas introducidas por pronome ou adverbio interrogativo ou exclamativo:
   • Quen lle mandou facer iso?
   • Que xeitosa vos quedou a cociña!
3. Nas cláusulas subordinadas:
   • Meu irmán aseguroume que o había intentar.
   • Cando nos matriculamos xa non quedaban prazas para elixir esa materia.
   • Se me chama Paulo dille que non estou na casa.
   • Regaláronlle a moto porque a precisaba para ir ao instituto.
4. Cando a secuencia vai iniciada por algúns adverbios e indefinidos como xa, sempre, só, moito, todo, tanto, mesmo, seica, algo, bastante, máis, tamén…:
   • Moito vos aburriades aquelas tardes de inverno.
   • Todos che contan a mesma historia.
   • Seica lle deron un posto de vixilante nun aparcadoiro.
   • Tamén a solicitaron os de Lugo, pero non llela deron.
   • Algo me teñen dito dun novo dicionario.
5. Adverbios polisémicos que, dependendo do significado, provocan a énclise ou próclise do pronome:
   • Logo nos dan as notas / Agora nos dan as notas (‘axiña’).
   • Logo dannos as notas (‘despois’ ou ‘polo tanto’).
   • Agora dannos as notas (‘neste momento’).

Os adverbios aquí, aí, alí obrigan á anteposición do pronome cando se produce unha deíxe moito máis marcada e unha entoación enfática: Aí che queda o libro que me prestaches.

Colocación do pronome co infinitivo e co xerundio

1. Nas perífrases e grupos verbais con infinitivo ou xerundio, o pronome pode acompañar o verbo auxiliar na posición que lle corresponda segundo as regras xerais ou pode ir co auxiliado en posición enclítica:
   • Quéreo vender antes do verán. / Quere vendelo antes do verán.
   • Estaba coméndoo. / Estábao comendo.
   • Non o quere vender antes do verán. / Non quere vendelo antes do verán.
   • Non o estaba comendo. / Non estaba coméndoo.
2. Se na perífrase verbal o auxiliar e o auxiliado están relacionados por medio dun nexo (preposición ou conxunción), o pronome pódese colocar tamén en posición proclítica respecto do infinitivo:
   • Haino que arranxar; hai que arranxalo; hai que o arranxar.
   • Non o hai que arranxar; non hai que arranxalo; non hai que o arranxar.

As formas átonas do pronome persoal