Orixes da lírica galego-portuguesa: teorías e influencias
Orixes da lírica galego-portuguesa
A lírica medieval era oral. Os xograres eran os encargados de recitar e cantar estes poemas tanto nas cortes reais como nas festas populares, perante un público eminentemente analfabeto.
Ademais, no caso da nobreza e da realeza, acostumada a actividades como a caza e a preparación para a guerra, tiñan a necesidade de encher os ocos que deixaban as longas noites de inverno baixo teito. Xogaban ao xadrez ou gozaban da interpretación de cantigas a cargo dos devanditos xograres. Xustamente por isto, as diferentes cortes reais teñen tanta importancia na proxección da lírica galego-portuguesa.
Teorías sobre a súa orixe
Un dos problemas clásicos no estudo da lírica galego-portuguesa é discernir a súa orixe. Desde o século XIX vénense dando unha serie de teorías procedentes de romanistas tan prestixiosos como F. Díez ou Meyer. As catro posibilidades que se nos propoñen son as seguintes:
- Tese folclórica: é a que nos di que a nosa lírica xurdiu de composicións populares previas á aparición do fenómeno trobadoresco.
- Tese medio-latina: os trobadores inspiraríanse na poesía medieval latina da contorna europea. O isosilabismo (versos con as mesmas sílabas) nestas composicións de orixe xermánica e románica é un dos argumentos que se presentan. A existencia dunha lírica amorosa clerical, onde xa aparece un poeta SERVUM (servo) e unha dama DOMINA (noble), é outro dos argumentos que achegan esta tese á experiencia do amor cortés.
- Tese litúrxica: a Igrexa é o nexo que uniría as formas cultas e os elementos folclóricos deste tipo de poesía. Sería unha tese que viría completar a medio-latina, solucionando algúns dos problemas da anterior.
- Tese arábico-andaluza: os costumes cabaleirescos musulmáns presentes na península entrarían en contacto cos trobadores do sur de Francia a través do comercio ou da contenda bélica. A adoración da muller e a cortesía son elementos desta poesía musulmá que influiría no facer lírico cristián. Se a isto lle engadimos o descubrimento das kharchas, a tese arábico-andaluza (primeiros textos encontrados en mozárabe) estaría sustentada aínda por maior peso.
Influencia da poesía provenzal
A lírica provenzal influíu notablemente na lírica galego-portuguesa, sobre todo en cuestións relacionadas coa forma, habendo máis diverxencia en todo aquilo que ten que ver cos contidos. Esta influencia deuse por varios camiños:
- Os monxes de Cluny (Francia) no século XI exerceron grande influencia sobre a Igrexa hispánica.
- Houbo presenza de trobadores franceses e provenzais a través do Camiño de Santiago e tamén nas guerras de reconquista.
- A cruzada contra os cátaros: a xente que fuxía da cruzada levou consigo a súa cultura.