Que foi o Manifesto de Sandhurst?

Foi un documento asinado polo futuro rei Alfonso XII en 1874, redactado por Cánovas del Castillo, no cal se expoñía o programa político para restablecer a monarquía borbónica en España.

En que consistía o turnismo bipartidista?

Consistía na alternancia pacífica no poder entre o Partido Conservador de Cánovas e o Partido Liberal Progresista de Sagasta, acordada previamente e ratificada mediante eleccións manipuladas.

Que diferenza había entre o encadramento e o pucheirazo?

O encadramento consistía en pactar previamente os candidatos que debían saír eledixidos por cada distrito, mentres que o pucheirazo era a manipulación directa das urnas alterando ou substituíndo votos.

O Sistema Canovista e a Constitución de 1876

Zusammenfassung

Este documento aborda o período da Restauración borbónica en España entre 1874 e 1923, centrándose no deseño institucional ideado por Antonio Cánovas del Castillo. Analízase o papel da Constitución de 1876, baseada na soberanía compartida e no bipartidismo alternante entre conservadores e liberais. Así mesmo, explícanse as prácticas de fraude electoral, como o encadramento e o pucheirazo a través da rede de caciques.

Kernpunkte

A Restauración abrangueu de 1874 a 1923, iniciándose co fin da Primeira República e o retorno dos Borbóns con Alfonso XII.
Antonio Cánovas del Castillo deseñou o sistema político e redactou o Manifesto de Sandhurst en 1874.
A Constitución de 1876 estableceu a soberanía compartida entre o rei e as Cortes e mantivo unha ampla lonxevidade.
O sistema baseouse no turnismo bipartidista pacífico entre o Partido Conservador de Cánovas e o Partido Liberal de Sagasta.
A alternancia mantívose mediante a manipulación electoral, o caciquismo, o encadramento e o pucheirazo.

Stellen Sie sich auf die Probe

A Restauración: O Sistema Canovista e a Constitución de 1876

En 1874 cae a I República española tras o golpe de estado do xeneral Pavía, poñendo fin ao Sexenio Democrático.

Orixe e Concepto da Restauración

Denomínase Restauración ao período de tempo comprendido entre 1874 e 1923. Inclúe os reinados de Alfonso XII e Alfonso XIII e durará ata o golpe de estado protagonizado polo xeneral Miguel Primo de Rivera. Recibe este nome polo retorno da dinastía borbónica na figura do fillo de Isabel II (que se atopaba no exilio) e significou a volta á situación política anterior ao Sexenio Revolucionario.

Este sistema estivo estreitamente unido á figura de Antonio Cánovas del Castillo (antigo ministro da Unión Liberal), de pensamento moi conservador. Buscou unha estabilidade política contraria ás continuas intervencións do exército (pronunciamentos) e conseguiu que Isabel II renunciase ao trono en favor do seu fillo en 1870.

En 1874 Cánovas fixo público o Manifesto de Sandhurst (academia militar inglesa na que estudara Alfonso XII), polo que preparaba a restauración monárquica. Mediante un pronunciamento militar dirixido polo xeneral Arsenio Martínez Campos a finais de 1874 en Sagunto restableceuse a dinastía dos Borbóns, malia que Cánovas non desexaba que a intervención militar fose a orixe desta nova etapa. Así comezou un período de estabilidade política co que retornou ao poder a burguesía conservadora e latifundista.

As Bases do Sistema Canovista e a Constitución de 1876

Cánovas ideou un sistema político baseado na alternancia de dous partidos (conservador e progresista/liberal), coñecido como sistema canovista, que rematase cos enfrontamentos e as intervencións militares. No ano 1876 reuníronse as Cortes constituíntes coa lei electoral de 1869 (sufraxio universal masculino) e aprobaron unha nova Constitución, que ata o momento é a máis lonxeva da historia de España. Esta asentouse sobre tres piares fundamentais:

Unha monarquía dinástica.
Un goberno constitucional.
Un sistema liberal con autoridade e orde.

Na Constitución de 1876, a soberanía estaba compartida entre o rei e as Cortes. As atribucións do monarca eran moi amplas: nomeaba ao xefe executivo, convocaba e disolvía as Cortes e dispoñía de dereito de veto. O monarca era, ademais, o xefe supremo do exército e posuía a capacidade de ascender e nomear aos seus membros. As Cortes eran bicamerais, formadas polo Congreso (elixido mediante sufraxio censatario, restrinxido aos maiores contribuíntes) e o Senado (integrado por senadores vitalicios procedentes das clases poderosas e dos Grandes de España, nomeados polo rei).

A declaración de dereitos foi formalmente semellante á de 1869, mais moitos foron recortados ou matizados. O texto foi pouco explícito en canto aos dereitos fundamentais, remitíndose á súa posterior regulación lexislativa. Na cuestión relixiosa declarouse oficial a Igrexa Católica (mantida con fondos do Estado), aínda que se permitiu o culto privado doutras relixións grazas á cláusula de tolerancia relixiosa.

O Funcionamento do Bipartidismo e o Turnismo

O sistema político canovista descansaba sobre a Constitución de 1876 e o bipartidismo (alternancia pacífica de dous partidos no goberno), inspirándose no modelo parlamentario británico. Para acadar este obxectivo, Cánovas conseguiu a colaboración e participación do Partido Liberal (dirixido por Práxedes Mateo Sagasta, un destacado dirixente político durante o Sexenio Democrático).

Ambos os partidos actuaban de xeito concertado: o monarca designaba o presidente do goberno (turnismo entre Cánovas e Sagasta) e outorgáballe de xeito simultáneo o decreto de disolución das Cortes para convocar novas eleccións. Desta maneira, o rei depositaba a confianza alternativamente nun ou noutro líder para formar gabinete, asegurándolle un respaldo parlamentario maioritario.

Fraude Electoral: Encasillado, Pucheirazo e Caciquismo

Ningún goberno da Restauración perdeu xamais unhas eleccións convocadas por el mesmo, xa que empregaban mecanismos sistemáticos de control e fraude electoral:

Os caciques: Eran personalidades ou notables locais e provinciais que exercían presión directa sobre os electores mediante ameazas, favores ou enchufismo. Este control foi especialmente efectivo e hexemónico no medio rural.
O encadramento (encasillado): Práctica pola cal o Ministerio da Gobernación pactaba e distribuía con antelación os deputados que debían resultar elixidos en cada circunscrición, impedindo ou limitando as candidaturas non acordadas.
O pucheirazo: Conxunto de trampas directas o día do sufraxio, tales como a manipulación física das urnas, a substitución de papeletas ou a inclusión de votos de persoas falecidas.

Grazas a falsear a vontade popular, consolidouse unha oligarquía política que proporcionou unha aparente estabilidade sen pronunciamentos armados frecuentes. Esta realidade levou a que o intelectual rexeneracionista Joaquín Costa definise e sintetizase o réxime baixo a fórmula de «Oligarquía e caciquismo».